'Van afval naar grondstof...'

Een brandschone oranje vuilniswagen voor het gemeentehuis. Sako Huisman verwelkomt me: "Fijn burgemeester dat u een ritje mee komt op onze zijlader. Ja, ik heb hem nog gewassen hoor. Onze wagens moeten er netjes uitzien." Ik klim de wagen in en strijk neer op een luchtgeveerde bijrijderstoel in een al even schone cabine. Voor ik het weet, zijn we in De Vaarst en legt Sako mij uit hoe hij per dag wel 1.000 vuilniscontainers leegt vanuit zijn bestuurdersstoel. Camerasystemen laten zien waar hij moet stoppen. Met een soort 'joystick' bedient hij de grijparm die de container oppakt, leegt en weer neerzet. "Kijk burgemeester", wijst hij op zijn scherm, "deze grijze bak is voor meer dan de helft gevuld met karton en plastic".

HUISAFVAL Wat gooien we veel weg. Maar ook op een duurzame manier? In het afgelopen jaar verwerkte onze gemeentereiniging bijna 28 miljoen kilo huisafval. Dat is ruim 500 kilogram per persoon per jaar en 1,5 kilo per persoon per dag. En dan heb ik het over het afval dat onze gemeentereiniging verzamelt bij u aan huis, via de ondergrondse containers her en der in de gemeente en via de inzameling op onze Milieustraat Otelaar. Dat is een hele berg en de vraag is of dat niet een beetje minder en milieuvriendelijker kan. Nu ben ik gelukkig niet de enige die zich dit afvraagt. In een recente enquête onder onze inwoners gaf 46 procent aan voor meer afvalscheiding te zijn. Meer dan de helft zou willen dat de afvalkosten meer verrekend worden volgens het principe van 'de vervuiler betaalt'. Wie veel afval heeft, moet ook meer betalen aan afvalstoffenheffing.

DUURZAME WERELD Nu willen we allemaal wel een meer duurzame wereld en veelal denken we dan dat die ontstaat door grote veranderingen. Maar grote veranderingen beginnen meestal klein. En als maar voldoende mensen kritischer zijn op afvalmaterialen worden vele kleintjes één grote. Zo zouden we allemaal wat vaker onnodige verpakkingen kunnen weigeren. Voorkomen is immers beter dan genezen. Wie minder afval mee naar huis neemt, hoeft ook minder weg te gooien. Hoeveel onnodig verpakkingsmateriaal nemen we niet mee tijdens het winkelen? En wat zou het effect zijn van een beetje zorgvuldiger inkopen van onze dagelijkse behoeften? Wist u bijvoorbeeld dat we gemiddeld per persoon per jaar circa 50 kilo voedsel weggooien?

Wat ook kan helpen, is dat we in Barneveld ons afval nog beter gaan scheiden, zo vertelde Sako Huisman me. Dan kan het afval immers worden hergebruikt. Afval wordt dan grondstof voor nieuw gebruik. Van 15 kilo oud papier kunnen 250 nieuwe Donald Ducks gedrukt worden. De energie die uit een gerecycled boterkuipje komt is goed voor 100 branduren van een LED-lamp. Glas kan vrijwel oneindig hergebruikt worden. Dit noemen ze wel de VANG-methode: van afval naar grondstof. Meestal is dit scheiden niet alléén duurzamer maar ook nog goedkoper. Een voorbeeld: het verwerken van het afval uit de "groene bak" tot compost kost slechts de helft van het verbranden van het afval uit de "grijze bak".

BLAUWE BAK Tijdens mijn ritje op de vuilniswagen dacht ik na over wat ik nog allemaal in de grijze bak stop. En ik durf u wel te bekennen dat ik nog een heel stuk duurzamer kan worden. Ben ik de enige? Natuurlijk niet, we hebben een blauwe bak voor het papier, het plastic gaat in de zakken, textiel en kleding gaat naar de kerk, we brengen de flessen naar de glascontainer, de groene container voor groente-fruit-tuinafval (GFT) en de grijze voor de rest. Maar ….. als je al onze grijze bakken omkeert en kijkt wat daar inzit denk je toch "dat moet beter kunnen".

AUTOMATISCH In het afgelopen jaar bleek de inhoud van die grijze container nog te bestaan uit materialen die we beter gescheiden zouden kunnen inzamelen: 32 procent GFT, 9 procent papier, 7 procent plastic, 5 procent textiel, 4 procent glas, 4 procent metaal, enzovoort. "Burgemeester, als u wist wat er aan oud ijzer in de grijze bak zit of tuinafval. Dat is echt zonde want dat kan zo niet hergebruikt worden", voegde Sako me toe.

Op dit moment slagen we er in Barneveld in 59 procent van onze huishoudelijke afvalstromen te scheiden. Er zijn gemeentes die echt beter presteren zoals de koploper Horst aan de Maas (96 procent) en Bronckhorst (72 procent), Deventer (71 procent) en onze buurgemeente Putten (69 procent). Als ik aan mijn eigen grijze container denk, zie ik echt kansen nog beter te scheiden. Wat stop ook ik er bijvoorbeeld nog veel tuinafval, gebroken glas en verpakkingsmaterialen in. En textiel dat niet draagbaar is, bijna automatisch in de grijze bak zonder dat ik erover nadacht.

Barneveld wil een duurzame gemeente zijn en dat kan alléén als we daar allemaal ons steentje aan bijdragen. De gemeente wil toe naar 75 procent afvalscheiding in 2020. Ja, u leest het goed: van 59 procent nu naar 75 procent! Dat het kan, bewijzen andere gemeentes. Toen ik Sako Huisman vroeg of hij en zijn collega's dat zagen zitten, kreeg ik een enthousiaste reactie: "Aan ons zal het niet liggen. Doet u ook mee?" Waar een ritje op de vuilniswagen al niet toe kan leiden. Bedankt Sako!

Asje van Dijk