• Dick van Rheenen.

    import

Opinie: 'Deze gemeenteraad is veel te volgzaam'

BARNEVELD Van begin af aan had ik mijn twijfels over nut en noodzaak van het onderzoek van de commissie Eenhoorn naar de zandkwestie, vanwege de opzet en de doelstelling. Dat er een onderzoek kwam is natuurlijk goed, maar de insteek hield meteen een beperking in: er is vooral gekeken naar de rol van het college en de organisatie (en interactie) en het functioneren van de raad in de crisiskwestie. Een raad die zijn eigen rol laat onderzoeken is geen sterk vertrekpunt. Dat geeft de huidige tekortkomingen aan in de raad: juist een gebrek aan een eigen rol, over de hele linie, of je nu in de coalitie zit of in de oppositie.

Dick van Rheenen, politiek commentator

Natuurlijk was vroeger niet alles beter. Maar als ik kijk naar hoe deze raad omgaat met haar eigen verantwoordelijkheden en dat vergelijk met eerdere crises in mijn periode, dan is er nog wel wat terreinwinst te boeken. We hadden ook hoofdpijndossiers: De Burgt, Harselaar-Zuid en Columbizpark. We zaten als fractievoorzitters en college geregeld aan tafel met elkaar. Er speelden grote financiële belangen en tig scenario's waren denkbaar. Dat waren aftastende bijeenkomsten. Want alle betrokken fractievoorzitters, niet één uitgezonderd, spraken altijd het voorbehoud uit om de dingen anders te doen of iets anders te vinden. Zo behoor je financiële belangen van de samenleving met elkaar af te wegen!

DUALISME Dat grote verschil met toen wreekt zich in de zandcrisis. Deze raad is veel te volgzaam. Er bestaat onvoldoende gevoel voor eigen verantwoordelijkheid, dualisme, wat in Barneveld een ondergedoken bestaan leidt. Dit heeft ook te maken met leiderschap, iets wat je als raad moet opeisen. Ik denk dat er in onze tijd meer communicatie was tussen college en raad, vanuit respect naar elkaar. Natuurlijk hadden we elkaar ook nodig in de hoofdpijndossiers. Want je wist: vroeg of laat kom je elkaar tegen in het debat en dan kun je de raad maar beter goed en duidelijk informeren. Dan hebben we daar in ieder geval geen problemen over!

DIEPTEPUNT Het grote struikelblok in het dossier/onderzoek zandcrisis, waarom het college er niet voor heeft gekozen om de raad eerder te informeren, is een falend dieptepunt. Met mijn politieke ervaring is dat voor mij het grootste raadsel. Dat ben ik nooit gewend geweest. Coalitie en oppositie trokken samen op. Maar als je niet geïnformeerd bent en geen vertrouwen in elkaar hebt, dan valt er weinig te delen.

PITTIG DEBAT Laten we het op een omissie houden, maar wel een cruciale. Het rapport van Eenhoorn is daar ook stellig over. Dat is straks de belangrijkste vraag in het debat in de raad en die de betrokken bestuurders aan zichzelf moeten stellen: kan ik nog door één deur met mezelf? Kijkend naar nu is de rode draad in het onderzoek: college heeft de raad te laat geïnformeerd. Een jaar na dato van het bekend worden van de problematiek die gaat over veiligheid en gezondheid van burgers. Terecht vindt de commissie Eenhoorn daar wat van. Maar het blijft bij een constatering. Ik proef (uit het rapport) daarin een uitnodiging aan de politiek om daarover nu juist eens een pittig debat te voeren. Hoe doen we het met elkaar? Zijn we bezig met onafhankelijk functioneren naar het college? Hebben wij ook een regie? Die vragen moet de raad zichzelf eens stellen!

ACHTEROVER LEUNEN En accepteer ook de rol van oppositie in dat spel van democratie. Coalitie en oppositie hebben elkaar nodig om een gemeentebestuur in goede banen te leiden en de boel bij elkaar te houden. Ik kijk aanzienlijk genuanceerder naar het begrip 'gezamenlijke ambitie', zoals de commissie Eenhoorn de raad wil zien. Dat is het paternalisme in optima forma. Dat nodigt juist uit tot achterover leunen: het college heeft de touwtjes in handen, het gaat goed komen! Vergeet nooit: het blijft mensenwerk! Ik hecht toch meer aan het politieke debat, juist ook in een crisissituatie. Niet om oppositie te voeren om de boel te ontregelen. Daar zie ik Lokaal Belang ook niet voor aan. Dat vooroordeel treft Lokaal Belang wel, omdat het de enige partij is geweest die openheid bleef eisen.

MOTIE VAN WANTROUWEN Dat is iets anders dan wat Lokaal Belang in een reactie op het rapport als reactie gaf: een motie van wantrouwen naar de betrokken wethouder. Daarmee ontwricht je je eigen oppositierol. Wacht eerst de discussie met elkaar af, ga die überhaupt aan en trek dan de conclusies die je als politiek wilt trekken. Zelf had ik destijds wel eens een motie op zak als ik naar de raad ging. Ik heb 'm nooit gebruikt, omdat in de discussie alle onheil werd weggenomen.

KUDDE SCHAPEN Oppositie en coalitie moeten leren anno 2019 hoe het politieke spel gespeeld moet worden. En zeker bij zo'n gevoelig politiek onderwerp. Daarin onderschrijf ik het rapport Eenhoorn: het college heeft verzuimd de raad bijtijds te informeren (met alle politieke gevolgen en debatten van dien), maar de raad heeft nagelaten het college aan de tand te voelen, ook toen het al was geïnformeerd. De volgzaamheid van een kudde schapen is mooi in de natuur, maar niet als je in de raad zit, met welke politieke achtergrond dan ook.