• Gerrit Schaap

Van eerste jongerenwerker tot zingende timmeropa

BARNEVELD Het is maart 1993 als Jos Oosterbaan aan een nieuw avontuur begint in Barneveld. Zijn opdracht: het jongerenwerk optuigen. Hoe gaat het 25 jaar na dato met de allereerste Barneveldse jongerenwerker?

Gerrit Schaap

Jos Oosterbaan hoopt deze maand zijn zeventigste verjaardag te vieren. Het werken met jongeren loopt als een rode draad door zijn leven. Opgeleid als onderwijzer ging hij in Nijverdal als jongerenwerker aan de slag. Daarna volgde een grote uitdaging in Ede, waar hij zich als jeugdwerker vooral met de moeilijkere groepen jongeren bezighield. De Marokkaanse jeugd in de wijk Veldhuizen bezorgde hem ,,boeiende tijden´´.

Oosterbaan is 45 jaar als hij in 1993 neerstrijkt in Barneveld. ,,Het was me niet direct duidelijk wat precies de opdracht was. Er moest nog wel het een en ander worden ingevuld. Ik wilde in Ede blijven wonen in de wijk Veldhuizen en fietste dagelijks heen en weer. Ook in Barneveld met zijn negen dorpskernen heb ik heel wat afgefietst. Jaarlijks al gauw 10.000 kilometer. Dat ik er ruim twintig jaar zou blijven werken, had ik in het begin nooit gedacht.”

ONDERWIJS Oosterbaan zag het levenslicht in Raalte. Als oudste van dertien kinderen groeide hij op in een rustige dorpsgemeenschap. Zijn moeder stimuleerde Jos om naar de kweekschool te gaan. Hij was al veel met kinderen bezig en per slot van rekening was zijn opa ook onderwijzer. Oosterbaan: ,,Ik ben als zestienjarige toegelaten op het internaat Ludgerus in Hilversum, een katholieke kweekschool met een goede reputatie. Dat kon omdat ik drie jaar HBS had voltooid. Na de kweekschool volgden dertien maanden militaire dienst. Ik kreeg buitengewoon verlof om mee te helpen als leiding in een vakantieweek voor kinderen uit Nijverdal en Hellendoorn. Ik had dan wel één jaar voor de klas gestaan in Raalte en Zwolle, maar de liefde voor het tiener- en jongerenwerk was daarmee wel ontstaan. Er kwam een vacature in het jongerenwerk in Nijverdal, waar ik vijf jaar heb gewerkt. Samen met een Molukse collega hebben wij daar een goed lopende jeugdsociëteit opgezet.”

TAALCURSUSSEN ] In 1978 verhuisde Oosterbaan naar Ede. ,,Eerst werkte ik in buurtcentrum De Brink, waar ik danslessen organiseerde en er na afloop vrij dansen was. Daarop kwamen ook andere jongeren af, die er een biertje kwamen drinken en er gezellig wilden rondhangen. Ik verkaste onder meer naar de Maandereng in Ede, waar we prachtig werk hebben kunnen opzetten met kook- en taalcursussen. Toen de mooie boerderij in die wijk onder de sloophamer zou vallen heb ik me erg beijverd om daar een kinderboerderij van te maken, wat het Edese gemeentebestuur inderdaad heeft gerealiseerd.”

STENEN Ook in Barneveld was behoefte aan een goede jongerenwerker. ,,Er was een nota ‘Jong zijn in Barneveld’ opgesteld door het Arnhemse Spectrum. Aanleiding was dat jongeren verschillende malen stenen naar het gemeentehuis hadden gegooid. Er was niets voor jongeren in Barneveld, behalve dan het kerkelijk jongerenwerk. Ik werd de eerste jongerenwerker. Jongens en meisjes met wie de gemeente contacten had, werden uitgenodigd voor een vergadering en konden vertellen wat ze graag zouden willen. We kregen voet aan de grond in een kelder onder het flatgebouw aan de Anemoonstraat. Later konden we ook terecht in de Veluwehal voor een maandelijkse discoavond. In de sportbar van de Veluwehal mochten we wekelijks een soos organiseren. Daar mocht ook een biertje gedronken worden. Ook de actiegroep Lazzi werd bij de vernieuwing betrokken. Naar aanleiding van hun brief konden we het al lang leegstaande Concertgebouw in gebruik nemen. Tenminste, als we dat met de jongeren zelf bereid waren op te knappen. Er stond hierin al een bar, een voetbalspel en een biljart en er konden muziekavonden worden georganiseerd. Deze hadden wisselend succes. De disco’s hielden we vol”, herinnert Oosterbaan zich.

NIEUWJAARSFEESTEN Om de jongeren wat van de straat te houden, werden in de Markthal nieuwjaarsfeesten georganiseerd. Oosterbaan: ,,De kou werd verdreven door heteluchtkanonnen. Er zijn goede bandjes uitgenodigd en wat DJ’s. Aan de ingang hielden we goed in de gaten wie er naar binnen kwamen. Als jongeren vuurwerk bij zich hadden, dan werd dat in een grote ton met water gedeponeerd. We hebben er met veel plezier feest gevierd. Op straat was het dan rustig in het dorp. In Zwartebroek kon het er ook rumoerig aan toe gaan. De brandweer moest nogal eens optreden als er weer een te grote brand op een kruispunt werd gesticht. Samen met burgemeester Hardonk hebben we er een bezoekje gebracht. Voor volgende jaren werd er een grote tent opgezet en op straat kwam er professioneel vuurwerk, dat werd afgestoken door mensen die er ervaring mee hadden. Vanuit de keetjongeren die daar waren zijn er mensen naar voren gekomen, die Stichting Terbroek hebben opgezet, waardoor de feesten daarna goed georganiseerd verliepen. In Garderen was er met Nieuwjaar altijd een feest in het Dorpshuis dat geen problemen opleverde. Ook in Voorthuizen verliepen de georganiseerde feesten zonder problemen. Het is goed dat de gemeente voor dergelijke activiteiten subsidie verleent”, aldus Oosterbaan.

GIERZUIVERING In Kootwijkerbroek konden de spontane feestjes ook nog wel eens wat uit de hand lopen. ,,Dat verbeterde sterk toen de nieuwjaarsfeesten bij de gierzuivering werden georganiseerd. In het oude dorpshuis in Kootwijkerbroek hielden we voor de jongeren met enige regelmaat een feest in de oude peuterspeelzaal. Totdat er geen nieuwe jongeren meer op af kwamen. Beheerder Kees van Wolfswinkel had de ruimte nodig en wij verkasten eerst naar de schietkelder en later naar De Essenburcht. Het is daar echter geen succes geworden.”

KETEN Oosterbaan is ook druk bezig geweest met het ketenbeleid. In alle dorpen van de gemeente stonden deze keten wel op het terrein van een boer, die daarvoor jaarlijks zijn toestemming moest geven. ,,Samen met nog een jongerenwerker hebben we de 39 keten in kaart gebracht. Het alcoholgebruik viel wel wat mee. Er waren goede en slechte keten. Er moest altijd een brandblusser en een nooduitgang in de keet aanwezig zijn en verder mocht er geen bier en andere drank worden verkocht. Nog een voorwaarde was, dat er ouderlijk toezicht op de keet moest zijn. Voor de toezichthouders hebben we samen met het consultatiebureau voor alcohol en drugs (CAD), voorlichtingscursussen gegeven. De keten die niet aan de voorwaarden voldeden, kregen geen vergunning meer en vielen af.”

VRIJWILLIGERS Met de komst van de nota ‘sociale vernieuwing’ is Oosterbaan eerst vanuit de Anemoonstraat en ten slotte vanuit wijkcentrum Oldenbarneveld gaan werken. Ook met de Marokkaanse Vereniging heeft Oosterbaan geregeld overleg gepleegd. ,,De Turkse vereniging was wat verdeeld in twee kampen. De grootste groep zat aan de Jonkersweg. Voor de Turkse jongeren organiseerden we tijdens de ramadan allerlei activiteiten en iftar-maaltijden. Ik kon het werk niet in mijn eentje doen. Het breidde steeds meer uit en ik kreeg er collega’s bij. Maar een groot deel van het werk moest ik samen met vrijwilligers doen. Zij waren in de omliggende dorpen beter te vinden dan in Barneveld zelf. Ik kijk met veel plezier terug op mijn werk in Barneveld. De eerste dertien jaar deed ik alles op de fiets. Als ik ’s avonds ook moest werken, ging ik per dag twee keer heen en weer van Ede naar Barneveld. Daarna heb ik vijf jaar op de motor en de laatste twee jaar met de auto heen en weer gereden. Van de buitenlucht en de mooie omgeving heb ik veel genoten. De sport- en spelbus, waaraan ik een bijdrage heb kunnen leveren, mag zeker ook een succes genoemd worden.”

ONBEPERKT TALENT Ondanks zijn drukke baan besteedde Oosterbaan tijd aan zijn hobby’s. Zijn eigen tuin en de volkstuin, waarbij hij in de technische commissie zit. ,,Ik verzorg daar op de woensdagmiddag nu ook de jeugdtuin waar tien tot vijftien kinderen komen. Als ‘timmeropa’ ben ik vrijwilliger bij de buitenschoolse opvang en met kinderen vanaf 8 jaar doe ik dan aan houtbewerking. Ik ben verbonden aan de Houtclub in Ede en doe klussen met de stadsvarkens, een nieuw project ‘healing gardens’ met mensen die kanker hebben gehad. Ik verveel me nooit.” Oosterbaan gaat steeds op zoek naar bezigheden met zijn handen, want stilzitten is niets voor hem. Hij zit op drie koren. ,,Na mijn pensionering kreeg ik wat meer vrije tijd. Ik beleef veel plezier aan het koor ‘Onbeperkt talent’. De helft van de zangers en zangeressen bestaat uit mensen met een beperking. We zingen vierstemmig. Het gaat er om, dat deze mensen er ook bij horen. Drie keer per jaar geven we met dit koor een optreden,” zegt Oosterbaan, die getrouwd is met Leny. Samen hebben ze een zoon en dochter en een kleinkind.